CNC TORNA ve CNC FREZE EGITIM - Ogrenci surumu ============================================= Umraniye Ataturk Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Makine Teknolojisi Alaninin ihtiyaci uzerine Murat Kabasakal, Alfa Robotics 8084 robot takimi ve Claude tarafindan tasarlanip gelistirilmistir. Program rehberi (iki programda da, Program sekmesinin ustunde): - "Yeni program" bos bir program acar; rehber adim adim yonlendirir: 1) Program baslangicini ekleyin: takimi secip "Baslangici ekle" (birim, iptal kodlari, referans, takim, devir, frezede G43, sogutma). 2) Islenecek kisimlari ekleyin: resimde noktalara tiklayin veya sihirbaz secin (tornada G71 / G90 / G75 / G76, frezede yuzey / kontur / cep / delik). 3) Program sonunu ekleyin: "Program sonunu ekle" (sogutma kapali, referans, M30). - Baslangic eklenmeden resme tiklanirsa satir eklenmez, rehber uyarir. - Uc adim tamamlaninca "Program tamam" yazar. - Genis ekranda Program sekmesi iki sutundur: solda rehber ve "Kod ekle", sagda G kodu programi ve kontrol sonuclari. Panelin sol kenarindaki tutamac surukelenerek panel genisletilir / daraltilir. Dar ekranda tek sutuna doner. Tam ekran simulasyon (iki programda da): - Oynatma cubugundaki mor "Tam ekran oynat" tusu: ekran tam ekrana gecer, menuler gizlenir; yalniz isleme goruntusu, program satirlari, gosterge ve oynatma tuslari kalir. Simulasyon baslar. - Calisan satir hareket turunun renginde vurgulanir ve ortada tutulur (G00 kirmizi, G01 mavi, G02/G03 yesil, bekleme/takim degisimi sari); ayni satirin takim yolu resimde kalin cizilir. - Cikmak icin ESC tusuna basin (veya ustteki "Cikis"). Disaridan G kodu kontrol etme (iki programda da): - Ust menude "G kodu yapistir": baska yerde yazilmis veya tezgahtan alinmis programi metin kutusuna yapistirin (Ctrl+V), "Panodan yapistir" veya "Dosyadan" da olur. - Kisayol: ekranin herhangi bir yerinde Ctrl+V; ya da .nc / .txt dosyasini pencereye surukleyip birakin (DXF birakilirsa cizim olarak acilir). - Program torna mi freze mi otomatik taninir; yanlis programa yapistirilirsa uyarir. - Secenekler: programin yerine koy / secili satirin altina ekle, eski parca resmini temizle, ham parcayi programin kesme hareketlerine gore ayarla. - "Yukle ve kontrol et": satir, hata, uyari sayisi ve sure yazilir; hatalar "Kontrol sonuclari"nda listelenir, hareketler oynatilarak izlenir. Dosyalar: CNC-Egitim.exe / cnc-egitim-korumali.html : Torna ve freze tek dosyada, SolidWorks gorunumlu yeni arayuz. Acilis ekraninda tezgah secilir. (Kumpas, mikrometre ve avometre ayri programdir: Olcu-Aletleri-Egitim.exe, bkz. BENI-OKU-OLCU-ALETLERI.txt) (Eski klasik arayuz ve ayri CNC-Torna / CNC-Freze dosyalari kaldirildi; bu dosya hepsinin yerine gecer. Eski bir surumu kullanan programlar "Yeni surum var" balonuyla bu surume gecer.) YENI ARAYUZ (SolidWorks gorunumlu) - kisaca: Ust sagdaki 4 sayfa: 1 Kurulum - 2 Cizim - 3 Programlama - 4 Alistirma. - Cizim: DXF ac / kaydet, cizim araclari, profil sihirbazi, nesne yakalama, otomatik olculendirme (cap, boy, R, pah, konik aci). Sagdaki "Program yazma penceresi": Enter'da N numarasi kendiliginden gelir, kucuk harf BUYUGE cevrilir, bitisik yazilan kodlar ayrilir (n20m3s1000t0101 -> N20 M3 S1000 T0101), imlecin yaninda koordinat balonu, kesici takim yazilan programin izini cizimin ustunde dolasir, "Simulasyonda kontrol et". - Programlama: 3 adimli rehber (yapilacak dugme MAVI yanip soner, yapilinca TURUNCU olur); Kod seridi G Hareket / G Cevrim / G Ayar / M Kodlari sekmeleri; cevrim sihirbazlarinda "Resimden sec" (G75 kanal basi kalem genisligi kadar kayarak yazilir); Kendin yaz; G kodu yapistir. Oynatma cubugu ile nesne yakalama cubugu ayni satirdadir. - Alistirma: ozellik secip (konik, kanal, delik, radyus, pah) parca turet; "Turet ve cizime aktar"; calisma kagidi + cevap anahtari. - Yazili sinavi hazirla (torna VE freze; freze kagidinda ust gorunus, P/D noktalari, X-Y tablosu, n-vf hesabi): parcaya ozel sorular + soru bankasi (yaklasik 290 DUZ soru, test yok, 14 konu: G/M kodlari, cevrimler, kesici uc kodlari, kater cesitleri, baglama araclari, sogutma sivilari, tezgah yapisi, bakim, kesme parametreleri, malzeme ve olcme, is guvenligi...) ve 12 RESIMLI soru. A4 on-arka, cevap anahtari ayri sayfa. - Ogretmen ekran kilidi: alti haneli kodla ekran donar, ogrenci yalniz cizim ekranini izler. - Yeni surum bildirimi: internet varsa turuncu balonla haber verir; EXE tek tikla kendini gunceller. - Tanitim kitapcigi: CNC-Egitim-Simulatoru-Tanitim.pdf (sitede indirme sayfasinda). Siemens Sinumerik (Kurulum -> Kontrol unitesi): - Tornada "Siemens Sinumerik 802D", frezede "Siemens Sinumerik 828D" secilir. Acik program otomatik Siemens yazimina cevrilir (geri almak icin Ctrl+Z). - Tum kod uretimi Siemens'e gecer: program basi / sonu, fareyle eklenen satirlar (G0, G1, G2 ... CR=), Kod ekle dugmeleri, sihirbazlar, ornek programlar, yardim balonlari ve "Kendin yaz" yazim denetimi. - Torna 802D: T1 D1, G96 S180 LIMS=2500, G74 X1=0 Z1=0, G71 = mm, ; aciklama, X=IC(..) artimsal, RND= radyus / CHR= pah, GOTOF / etiketler, CYCLE95 (kaba + finis, etiketli kontur), CYCLE97 (vida), CYCLE81-89 (delme), G33 vida. - Freze 828D: T1 M6 + D1 (boy telafisi D ile; G43 yazilmaz), G41/G42, CR=, RND / CHR, G111 + AP= RP= kutupsal, TRANS, MCALL CYCLE81-89 + konumlar, HOLES1 / HOLES2, CYCLE71 yuzey, POCKET3 dikdortgen cep, POCKET4 daire cep. - Fanuc'a geri donulunce Siemens programi otomatik cevrilmez (bos Fanuc programi acilir). Acilis ekrani (CNC-Egitim): - Ustte okul logosu, baslik ve Alfa Robotics 8084 amblemi; altta iki buyuk kart: CNC Torna ve CNC Freze. Karta tiklayin (klavyede 1 = torna, 2 = freze, Enter = son secilen). - Programin icinden acilis ekranina donmek: sol ustte, program adinin hemen altindaki turuncu "Ana menu" dugmesi. Kaydedilmemis calisma kaybolur. - Ilk acilista "Programi birlikte gelistirelim" penceresi cikar: okul, il / ilce, gorev, ad (istege bagli), ogretmen icin e-posta, oneriler. Doldurmak istege baglidir; "Gec" ile devam edilir. Gecilirse 10 acilis sonra bir kez daha sorulur. Bilgileri degistirmek icin acilis ekraninin sol altinda "Geri bildirim bilgilerim". - Program ayrica kimseyi tanimlamayan kullanim bilgisi (hangi tezgah ve bolumler, sure) toplar; ayni pencereden kapatilabilir. Cizimler ve G kodlari gonderilmez. Internet yoksa program etkilenmez. ===================== CNC FREZE ===================== Koordinatlar: X saga, Y arkaya (ekranda yukari), Z yukari. Z0 = parcanin UST yuzeyi, parcanin ici eksidir (Z-5 = 5 mm derinlik). Is sifiri (G54 X0 Y0) resimde secilir; Kurulum sekmesinde "Sol-on kose / Orta" hazir secenekleri vardir. Baslamak icin: ust menude "Ornek program" -> oynat. Kapak plakasi: yuzey frezeleme, G41 ile ada konturu, D30 daire cep, punta, G83 delme, G84 kilavuz. Cizimde derinlik (Z seviyesi): - Kapali bir seklin Z'si, seklin ICINDEKI yuzeyin islenmis seviyesidir (Z0 = ham ust yuzey). Bir noktanin hedef derinligi = onu icine alan en icteki seklin Z'si. Ornek plaka: dis cizgi Z-5 (adanin cevresi 5 mm iner), ada Z-0.5, D30 cep Z-4, delikler Z-18. - Cizim cubugundaki "Z" kutusu: yeni cizilenler bu Z'yi alir. - "Z ata": acikken bir seklin cizgisine tiklayin; bagli tum sekil secili Z'yi alir. - Cizgiler derinlige gore renklenir (Z0 beyaz, derinlestikce mavi), seklin yaninda "Z-5" (derinlik 5) etiketi cikar. Raporun teknik resminde de yazar. - Sihirbazlar derinligi resimden alir (kontur: ada ise dis kontur ve cevre derinligi, cep ise ic kontur; daire cep ve delik: dairenin Z'si). - On gorunuste yesil kesikli "hedef" cizgisi resimdeki derinlikleri gosterir; islenen yuzeyle karsilastirip eksik / fazla kesimi gorebilirsiniz. - DXF: CAD'de cizgilere verilen Z yuksekligi okunur, kaydederken yazilir. Fareyle programlama (Programlama sayfasi): - G00/G01/G02/G03 secip resimde noktaya tiklayin: takim X-Y'de gider, satir eklenir. - Z icin ust cubuktaki Z kutusu: "G00 Z" (parcanin USTUNDE) veya "G01 Z" (dalma). - Koordinat kutusuna "X40 Y25", "Z-5" veya "X10 Y10 Z-2" yazip Enter. - "Yaricap kadar kac" (acik): sari kesikli cizgiler takim merkezi yoludur (cizginin takim yaricapi kadar disi ve ici). Tikladiginiz nokta bu yola yapisir; takim hangi taraftaysa o tarafta kalir, isleme sinirini gecmez. Ic koselerde kesisime, dis koselerde yay baslangic / bitisine yapisir. - "Hiza": radyus ve pah baslangic / bitis noktalarinin (takim merkezi) yatay ve dikey hizasina gelince yesil kilavuz cizgi cikar, imlec o hizaya kilitlenir. - Derinlik: sag alttaki on gorunuse (X-Z) tiklayin. Sari cizgi Z degerini gosterir (Z0, ham alt yuzey, islenmis yuzeyler ve 0.5 mm adimlara yapisir). Parcanin icine iniliyorsa once G00 Z2, sonra G01 ile dalma satiri eklenir. - "Artimsal (G91)" isaretlenirse satirlar G91 ile fark olarak yazilir. Kod ekle -> ISLEM satiri (sihirbazlar; kod sizin yerinize yazilir): - Yuzey frezeleme : ham parcanin ustunu zikzak pasolarla duzler. - Kontur (G41/G42): resimde konturun bir cizgisine tiklayin; kapali kontur otomatik secilir. Dis/ic kontur, derinlik ve paso derinligi girilir. - Dikdortgen cep : cebin iki karsi kosesine tiklayin. - Daire cep : cebin dairesine tiklayin (merkez ve cap alinir). - Delik dairesi : flans delikleri; merkez X0 Y0 ise G16 kutupsal ile yazar. - Delik cevrimleri G81 G82 G83 G73 G84 G74 G85 G86 G89 G76: delik merkezlerine tiklayin veya "Cizimdeki daireler" ile hepsini ekleyin; G98/G99 secilir. Takim magazini (Kurulum sekmesi): - Her istasyonda once takim TURU, sonra CAPI secilir: Parmak freze D1-D20 / Kuresel freze D2-D20 / Yuzey frezesi D40-D80 / Punta D3-D16 / Matkap D1-D20 (0.5 adim + kilavuz on delikleri 3.3 4.2 6.8 8.5 10.2 17.5) / Kilavuz M3-M20 (kaba dis adimi) / Pah frezesi D6-D20 / Rayba D3-D20 H7. - Boy (H), kesme boyu, agiz sayisi, onerilen devir / ilerleme ve 3B gorunus secilen olcuye gore otomatik hesaplanir. H ve D ofsetleri satirda yazar. Telafiler: - G43 H.. : takim boyu. Her takim degisiminden sonra yazilir (T02 -> G43 H02). Yazilmazsa takim ucu, takim boyu kadar asagida olur -> program carpismayi gosterir. - G41 / G42 D.. : yaricap telafisi; takim konturun soluna / sagina kayar. G40 iptal. Simulasyon ve kontrol: - Ust gorunuste talas kaldirildikca parca derinlige gore renklenir; sag altta on gorunus (X-Z kesiti) takimi, tutucuyu, mengeneyi ve R duzlemini gosterir. - Program bunlari hata olarak yakalar: G00 ile malzemeye girme, is mili donmezken kesme, mengene / paralel carpismasi, takim kesme boyunun asilmasi, yanlis G43 H / G41 D numarasi, kilavuzda yanlis F (F = S x adim), hatali yay (R / I J), strok asimi. - Alt programlar: M98 P1001 L3 ... M30, O1001 ... M99. - 3B: Taksan TMC 500 kabini, hareketli tabla, mengene, is mili, semsiye magazin, sogutma sivisi. Hesap sekmesi: devir, Vf = n.z.fz, kilavuz F, sure. - Alistirma: "Freze parcasi (X - Y)" kontur P ve delik H noktalari, G90 / G91. ===================== CNC TORNA ===================== Baglama turu (Kurulum -> Baglama - Ayna -> Ayna tipi): - 3 ayakli universal ayna : yuvarlak parca, kendiliginden merkezler (en yaygin). - 4 ayakli ayna : bagimsiz ceneler; kare / eksantrik parca. En az D250. Parca komparatorle merkezlenmelidir. - Pens baglama : ince / hassas parca, en fazla D42. Daha buyuk ham capta program hata verir. - Fener plakasi : buyuk duz plaka ve 2 pabuc; duzgun olmayan parcalar. Secilen baglama 2B cizimde, ayna on gorunusunde, 3B'de, raporda ve carpisma denetiminde kendi olculeriyle gorunur. Cevrimler (Program sekmesi -> Kod ekle -> CEVRIM satiri, veya Kodlar sekmesi): - G71, G72, G73: sihirbaz acilir; profil koselerine resimde tiklayin (ya da alttaki koordinat kutusuna X20 Z-15 yazip Enter), degerleri girin, "Tamam" deyin. Cevrim programa eklenir ve paso paso calistirilir. G70 finis istege bagli eklenir. - G90/G94/G92 (B tipinde G77/G79/G78), G76 vida, G74 delme, G75 kanal, G81-G89 delik cevrimleri (G80 iptal): sihirbazdan deger girilerek eklenir. - Tarette: T05 vida kalemi, T06 punta matkabi, T07 matkap D10, T08 kilavuz M10. Takim kutuphanesi (Kurulum -> Taret, her istasyonda gruplu liste, 90'dan fazla takim): - Dis cap kaba (CNMG R0.4/0.8/1.2, WNMG trigon), ince/profil (DNMG, TNMG, VNMG, VBMT R0.2, yuvarlak RCMT R5), alin ve pah (SNMG 45 / 75 derece). - Dis kanal 1.5 / 2 / 2.5 / 3 / 4 / 5 / 6 mm, kesme 2 / 3 / 4 mm. - Dis vida 60 derece adim 0.5 - 3, 55 derece Whitworth/boru, 30 derece trapez. - Punta matkabi A2 / A3.15 / A4 / A5 / D6, matkap D3 - D32 (on delik olculeri dahil), kilavuz M3 - M24 (kaba ve ince dis), rayba D6 - D20 H7. - Delik (ic cap) kalemleri: bar D8 / 10 / 12 / 16 / 20 / 25 (en kucuk delik yazilidir), kaba (CCMT) ve ince (DCMT); ic kanal ve ic vida kalemleri. - Delik kalemi deligin icinde talas kaldirir. On delik yoksa, delik bar icin kucukse veya paso uc cikintisindan derinse program CARPISMA hatasi verir. Program ac - ornek programlar (torna ve freze): - "Program ac" dugmesi hazir ornekler listesini acar. Her ornek parca resmi, ham malzeme ve takimlariyla birlikte yuklenir; > ile calistirilip incelenebilir. - Torna (17 ornek): G00/G01, G02/G03, G71+G70, G72, G73, G90, G90 konik (R), G94, G92 / G76 / G32 vida, G75 kanal, G04 bekleme, G74 delme, G81+G83+G84 (M10), ic cap (delik kalemi), parca kesme. - Freze (9 ornek): yuzey frezeleme, G41 dis kontur + G02, G03 tam daire (I/J), dikdortgen cep, G82+G83+G84 (M8), G73 gagalama, G16 kutupsal delik dairesi, M98/M99 alt program, G91 artimsal. - Arama kutusuna kod yazin (or. G71): o kodu kullanan ornekler listelenir. - "Bilgisayardan dosya ac": kaydedilmis .nc dosyalari (resim ve kurulumla). Uygulama gorunumu (tam ekran): - EXE ile acilinca program dogrudan TAM EKRAN acilir: adres cubugu, sekmeler ve gorev cubugu gorunmez. Pencereye donmek / tekrar tam ekran icin F11. - HTML (Pardus / tarayici) surumunde ilk dokunusta / tiklamada kendiliginden tam ekrana gecer. Sol ustteki yanip sonen kare dugme ile tam ekran acilir / kapatilir (tercih hatirlanir). - Sol ustte program adinin yaninda sallanan Alfa Robotics 8084 amblemi: tiklayinca takimin web sitesi (alfarobotics8084.com) acilir. Sekme / pencere simgesi (favicon) ve EXE simgesi de bu amblemdir. - Ekran dar ise (1366 gibi) ust cubuktaki dosya dugmeleri iki satira dizilir; hicbir dugme ekran disinda kalmaz. - Simulasyondaki "Fener mili arkadan gorunum" gostergesi: is mili donus yonu (M03 / M04) ve durdugunda "Is mili durdu". Renk temasi (sol ustte "Tema" dugmesi, torna ve freze): - 3 koyu tema: Gece, Lacivert, Yuksek kontrast. - 3 acik tema: Gunduz, Pastel, Kagit (acik, keskin). - Dugmeler saydam olmayan dolu renklerdedir: mod sekmeleri her biri kendi renginde, DXF dugmeleri yesil-mavi, program dugmeleri mavi, G00 kirmizi, G01 mavi, G02 yesil, G03 turkuaz. Secili dugme basili ve cerceveli gorunur. - Cizim alani, G kodu ekrani ve DRO tezgah ekrani gibi her temada koyu kalir. - Akilli tahta / projeksiyonda "Yuksek kontrast" veya "Kagit" daha net gorunur. - Secilen tema hatirlanir. Takim yollari (oynatma cubugunda "Yollar" dugmesi, torna ve freze): - Her tiklamada degisir: Tumu -> Islenen -> Kapali. Tumu: programin butun yolu. Islenen: yalniz takimin gectigi kisim. Kapali: yol cizilmez; tam ekranda ekran sade kalir. Secim hatirlanir, 3B'de de gecerli. Artimsal programlama: - Programlama cubugunda "Artimsal" isaretlenirse fareyle eklenen satirlar A tipinde U/W, B tipinde G91 X/Z ile yazilir. - Kurulum -> Kontrol unitesi -> G kodu sistemi: A (U/W) veya B (G90/G91). Kendin yaz (Program sekmesi -> yesil "Kendin yaz" dugmesi): - Ogrenci programi resme bakarak klavyeden satir satir yazar. - Yazarken yazim hatalari satir numarasinin yaninda kirmizi (hata) / sari (uyari) isaretlenir: harf O ile sifir karismasi (G0O), virgullu sayi (X40,5), tanimsiz G/M kodu, ayni satirda iki ayni adres, iki hareket kodu, tornada Y gibi olmayan eksen, ondalik noktasi unutulmus olcu (X40 -> X40.), kapanmamis parantez. - Imlecin oldugu satirdaki G/M kodlarinin anlami altta yazar. - "Kontrol et": program tezgahta calisiyormus gibi denetlenir; kullanilan takimlar listelenir, bos istasyon icin takim secilir. - "Simulasyona gec": program calisir ve sonuc RESIMLE KARSILASTIRILIR (tornada cap ve delik, frezede Z seviyeleri): eksik talas / fazla kesme yerleri. - "Tam ekran yaz": solda parca, sagda genis yazma alani; ESC ile cikis. Tam ekrandan simulasyona gecince simulasyon da tam ekran oynar. - Yazilanlar taslak olarak saklanir; "Bos sayfa" / "Mevcut programi al" dugmeleri. Profil sihirbazi (2B Cizim -> Profil sihirbazi): - Dis cap kademeleri (cap, boy, pah, radyus) + canli onizleme. - Kanallar: konum (alindan kanalin sag kenarina), genislik, dip capi. - Mil ortasina delik: kademe sayisi kadar cap ve boy; kademe gecisi keskin / pah / radus; delik agzi pahi; delik sonu: matkap ucu (118 derece), duz dip, boydan boya. Et kalinligi ve delik cap sirasi kontrol edilir. Alistirma sayfasi (ust menude "Alistirma"): - Torna (X cap - Z) veya koordinat duzlemi (epur) icin rastgele soru uretir. - Koordinat duzlemi tornadaki gibidir: yatay eksen Z, dikey eksen X. Noktalar her zorlukta dort bolgeye dagilir (solu -Z, asagisi -X). - Torna parcasinda olacak ozellikler renkli dugmelerle secilir: Konik, Kanal, Delik, Radus, Pah (dis cap her zaman vardir). Secili dugme kendi renginde yanar; "Turet" ile secilen ozelliklerin hepsi bulunan yeni bir parca uretilir. - Kesit (TS ISO 128): miller yarim kesitle kesilmez; kor ve boydan TUM DELIKLER KISMI KESITLE gosterilir: deligin yaklasik 5 mm cevresi serbest el (dalgali) ince cizgiyle cevrilir, yalniz bu cizgi ile delik arasi taranir; parcanin geri kalani gorunustur. Parca butunlugu icin giris ve cikistaki dikey cizgiler (alin, arka yuz, alin pahi kenari) tam cizilir; ortadaki kademe kenarlari kesit cizgisine kadar devam eder; delik ici kademeler tam cizilir. Kor delik dibi matkap ucu konisiyle cizilir. Delik noktalari D1, D2... Delik profilinin artimsali yeniden S (is sifiri) noktasindan baslar. Dis boylar resmin altinda, delik boylari ustunde olculendirilir. - Mutlak (G90), artimsal (G91) veya ikisi birden; kolay / orta / zor. - Ekranda doldurup "Kontrol et": dogru yesil, yanlis kirmizi, puan. - "Yazdir": 1-6 farkli alistirma, ad-soyad alanli calisma kagidi + cevap anahtari. - Alistirma no ayni kaldikca ayni soru uretilir (tekrar yazdirma icin). Kaydetme ve rapor: - Program her acilista ilk (fabrika) haliyle baslar. Calismaniz yalnizca "Program kaydet" ile kaydettiginiz .nc dosyasinda saklanir. - .nc dosyasinin icinde G kodu, parca resmi, sifir noktasi ve kurulum birlikte bulunur; "Program ac" ile hepsi geri gelir. Tezgaha gonderilen kisim yalnizca G kodudur (ek veri programin sonundaki % isaretinden sonradir). - "Yazdir / Rapor": olculu teknik resim, 3B parca gorunusu, G kodu, takim listesi ve koordinat tablosu. Yazdirilabilir; resimler Word'e kopyalanabilir. - "Her seyi sifirla": tum degisiklikleri silip programi ilk haline dondurur. Yardim balonlari (ust cubukta "Yardim acik/kapali"): - Fare ile bir dugmenin uzerinde kisa sure bekleyin: aciklama, kisayol tusu, kullanim adimlari ve ipucu iceren bir balon cikar. G kodu dugmelerinde kodun anlami ve ornek satir gosterilir. - Dokunmatik ekranda dugmeye basili tutun (yarim saniye): balon acilir, dugme calismaz. - "Yardim kapali" yapilinca balonlar gosterilmez. Calistirma (korumali surum): - Windows : CNC-Egitim.exe dosyasina cift tiklayin. Program Microsoft Edge uygulama penceresinde acilir; pencere kapaninca program da kapanir. Ilk acilista Windows "bilgisayarinizi korudu" diyebilir: "Ek bilgi" -> "Yine de calistir" secin (imzasiz program uyarisi). - Pardus / Linux / Windows tarayici : cnc-egitim-korumali.html dosyasina cift tiklayin. Kurulum, internet veya Node.js GEREKMEZ. Koruma: - Program kodu karartilmistir (okunamaz) ve muhurludur. Dosyada tek bir harf bile degistirilirse program acilmaz, "Dosya degistirilmis veya bozulmus" uyarisi cikar. - EXE icinde program sifreli durur; diske acik dosya olarak cikmaz. - Kaynak goruntuleme / gelistirici araclari kisayollari (F12, Ctrl+U) kapalidir. Program sonu: - "+ Program sonu" bloku: M09, G28 U0 (once X), G28 W0 (sonra Z) ile referans noktasina donus, M05, M30. (B tipinde G91 G28 X0 / G28 Z0 / G90.) - M30 veya M02 gelince fener ve sogutma durur, ekranda "PROGRAM BITTI" yazar. - M03, M05, M08, M09 satirlari simulasyonda kisa bir sure gosterilir; gostergede "Fener duruyor (M05)", "Sogutma kapandi (M09)" gibi yazar. Desteklenen sistemler: Pardus (ETAP etkilesimli tahta dahil), Windows, diger Linux dagitimlari, macOS. Tarayici: Firefox (ESR 102 ve uzeri), Chrome / Chromium, Edge. Pardus'ta acmak: Dosyaya cift tiklayin; acilmazsa dosyaya sag tiklayip "Birlikte ac -> Firefox" secin. Ya da Firefox'u acip dosyayi pencereye surukleyin. Dokunmatik ekran / etkilesimli tahta: - Dokunmak : tiklama (nokta secme, kod ekleme) - Tek parmak surukle : resmi kaydirma - Iki parmak (cimdik) : yakinlastirma / uzaklastirma - Sag alttaki + / - / [ ] butonlari: yakinlastir, uzaklastir, ekrana sigdir - "Bitir" butonu : cizim komutunu bitirir (klavyedeki Esc yerine) - "Secileni sil" : secili cizgileri siler (Delete yerine) - "Duzenle" : secili program satirini duzenler (cift tiklama yerine) - Ust sagdaki panel butonu: sag paneli gizler, cizim alani genisler Dokunmatik ekranda butonlar otomatik olarak buyur. 2B cizim yardimcilari (Cizim ekrani, arac cubugunun altindaki satir): - Nesne yakalama (F3): Uc, Orta, Merkez, Kesisim, Ceyrek, Dik, Teget, Yakin - her biri ayri ayri acilip kapatilir. - Kutupsal izleme (F10): cizgi yataya / dikeye / 45 dereceye yaklasinca o aciya kilitlenir; imlecin yaninda "Yatay 0" / "Dikey 90", uzunluk, dZ ve dCap yazar. - Orto (F8): sadece yatay ve dikey cizim. - Diklik isareti: yeni cizgi oncekine dik ise kosede dik aci isareti cikar. - Cizgi kutusu (Uzunluk / Aci): Cizgi komutunda bir noktaya tiklayinca kutu acilir. Uzunluk yazin, Tab ile Aci alanina gecin, Enter ile cizin. Esc: alani temizle/kapat. Aci, SON TIKLANAN NOKTADAN olculur: 0 = saga (+Z), 90 = yukari (+X), -90 = asagi, 180 = sola. Ornek: 50, -135 -> sol-asagi 50 mm. Ekranda baslangic noktasinda aci pusulasi ve sari yay o anki aciyi gosterir. Bos birakilan alan imlecten alinir (or. sadece uzunluk yazip yonu fareyle verin). - Dairede yaricap, dikdortgende genislik,yukseklik yazilir. 3B gorunum (Programlama ekrani, ust sagdaki "2B | 3B" dugmesi): - Tezgah: Taksan TTC 630 (8" ayna, 12 istasyonlu VDI taret, punta). - Acilista kabin disaridan gorunur, kapi acilir ve kamera iceri girer. "Dis gorunum" / "Iceri gir" dugmeleriyle tekrar edilir. - M08 ile sogutma sivisi akar, M09 ile kesilir. - Sinyal kulesi: yesil = calisiyor, sari = bekliyor, kirmizi = programda hata. - Aynaya bagli parca, donen ceneler, islenmis profil, taret ve takim yolu 3 boyutlu gorunur. - Fare: sol tus dondur, sag tus kaydir, tekerlek yakinlastir. Dokunmatik: tek parmak dondur, iki parmak kaydir / cimdik yakinlastir. - Hazir bakis acilari: Izometrik, On, Ust, Alin. - Sag ustteki "Parca olculeri" panelinden ham cap, ham boy, alin payi, aynadan sarkma ve cene tipi girilir; 3B gorunum aninda guncellenir. - 3B icin ekran karti WebGL desteklemelidir (Pardus'ta Firefox ile genelde vardir). Notlar: - Ekran en az 1280 piksel genisliginde olmalidir (1366x768, 1920x1080 tahtalar uygundur). - Calismaniz otomatik saklanmaz; "Program kaydet" (.nc) ve "DXF kaydet" ile kaydedin. - Dosyayi flash bellek, ag klasoru veya e-posta ile ogrencilere dagitabilirsiniz.